fullsizeoutput_1919.jpeg

Jessica Manuputty

zangeres

ZANGERES IN EEN WITTE TUTU

Hoewel talent is aangeboren denk ik ook wel dat het op een bepaalde manier thuis gevoed moet worden. Stel dat er bij ons thuis geen muziek werd gemaakt en ik had wel zangtalent dan was ik daar niet achter gekomen. Het is natuurlijk in eerst instantie belangrijk dat je het talent hebt maar het is ook minstens zo belangrijk dat je het gaat voeden en verder ontwikkelt. Iedereen in de familie is muzikaal, bijna iedereen kan wel iets spelen, the feeling zit er echt in. Maar hoe ga je dat verder ontwikkelen en hoe ga je daar mee om? Jessica Manuputty is zangeres en heeft op plekken gestaan waar vele artiesten over dromen. Klinkende namen als Pinkpop, NorthSea Jazz festival, Lowlands en Paradiso. Met als kers op de pandan cake haar eigen cd TOMA!, haar eerste album met Molukse lagu lagu.

 

ALWAYS BE MY BABY

Vroeger wilde ik zo graag balletdanseres worden, en eigenlijk wil ik dat nog steeds!!”, zegt ze schaterend van het lachen. Vanaf mijn zesde tot in mijn tienerjaren heb ik aan klassiek ballet gedaan. Als klein meisje van tien heb ik geauditeerd voor de vakopleiding. In een witte tutu dansen in De Stervende Zwaan en Het Zwanenmeer dat was echt mijn droom! De fysieke eisen waren specifiek en heel hoog. Helaas werd ik daarop afgewezen, want ik had Molukse platvoetjes, zegt ze lachend. Uiteraard heb ik daar als tien jarig meisje best veel verdriet van gehad. Veruit de meeste dansers hebben echt een hoge wreef om op spitzen te kunnen dansen. En ja ook een bepaalde soort lenigheid. Als ze kinderen selecteren dan kijken ze naar je fysieke gesteldheid, dus niet alleen je danstalent of muzikaliteit maar ook zeker naar je fysieke talent. In mijn hoofd was ik volledig gespitst op klassiek ballet en over jazzballet, modern of hiphop wilde ik dan ook niet eens nadenken. Soms heb ik daar nog wel een beetje spijt van want ik houd echt heel erg van dansen. Jammer dat mijn interesse toen niet verder ging dan klassiek. Ja ballet is mijn eerst grote liefde!

 

THUIS EN THUIS

Mijn vader Tinus Manuputty en moeder Marian Loppies komen beide van Ambon. Moeder is van kampong Seilale en vader van kampong Suli. Ik ben nu drie keer op de Molukken geweest en elke keer geeft het mij het gevoel van een stukje thuis naast thuis zeg maar. Je weet uit verhalen dat het voelt als thuiskomen; ‘'Pulang ke Ambon’’, je gaat niet op vakantie maar eigenlijk naar huis. Daar kun je natuurlijk wel rationeel wetenschap van hebben maar als je eenmaal zelf de reis maakt kom je erachter dat het ook daadwerkelijk zo voelt. Bizar mooi eigenlijk. Dat een plek op aarde je een gevoel van thuis geeft terwijl je daar niet bent geboren of bent opgegroeid. Je voelt dat je daar opgaat in de omgeving, dat je daar hoort, dat je daar wortels hebt en dat je daar past. Natuurlijk als je om je heen kijkt zie je dat zelfs de melkboer op je lijkt maar het is meer dan uiterlijk, het voelt van binnen. Het voelt Bangsa XL.

 

DE STOUTE SPITZEN AANTREKKEN

Mijn ouders zijn uit elkaar gegaan toen ik werd geboren en vanaf dat moment zijn mijn zus en ik opgegroeid bij mijn moeder in Lunteren. Wij woonden hier net buiten de wijk. We hadden er veel familie wonen dus kwamen we er natuurlijk wel veel. Mijn moeder heeft nog twee stiefdochters uit haar volgende relatie en mijn vader heeft met zijn tweede vrouw nog een dochter gekregen. Ik heb dus nog drie extra zussen. Mijn opa speelde viool, mijn moeder speelt viool, gitaar en ukelele. Ook mijn ooms spelen gitaar en ukelele. Iedereen zingt, iedereen pakt altijd een andere stem en er ontstaat meteen harmonie. Dat gaat heel natuurlijk. Ook mijn vriend speelt gitaar alleen is hij daar niet mee opgegroeid. Hij vindt het dan ook heel bijzonder hoe wij als familie bij elkaar op bezoek komen en binnen no time samen muziek maken. Hij zegt dan: ik ken dat niet, dit is echt speciaal dat moet je koesteren! Terwijl dit voor ons heel normaal is. Bijna alsof je een dagelijks gesprek met elkaar voert. Er komt heel veel Joy en Happines uit. Soms wordt er iemand emotioneel omdat er bijvoorbeeld herinneringen aan opa boven komen. Met muziek ben je veel sneller in contact met je emotie. Het ligt wat dichter bij elkaar. Wanneer je met woorden communiceert is dat anders.

Met mijn moeder en mijn oudste zus zongen wij altijd driestemmig lagu lagu in de huiskamer. Ik had toen ook een muzikale fascinatie voor Mariah Carey. Als klein meisje zong ik al die ad libs zoals Mariah dat ook deed. Die kon ik echt allemaal dromen. Ad lib is een afkorting van Ad Libitum, en betekent zoiets als een vrijheid van spelen of zingen binnen een vast muziekstuk. Als ik er zo over nadenk had ik eigenlijk altijd al een fascinatie voor zingen, maar de liefde voor dans overheerste wel. Op een gegeven moment, zei mijn familie waarom ga je niet iets met zang doen? Ik heb mijn stoute schoenen aangetrokken en ben toen inderdaad op zangles gegaan. Mijn zangdocent gaf mij het advies om op professioneel niveau iets met muziek te gaan doen. Maar dat vond ik destijds veel te spannend. Ik was nog maar 16 jaar, zat op de middelbare school en durfde dat toen echt nog niet. Mijn durf zat toen nog ergens heel diep verstopt. Dus heb ik gewoon mijn school afgemaakt en er uiteindelijk voor gekozen om psychologie te gaan studeren. Eenmaal woonachtig in Amsterdam ben ik er ook zangles gaan volgen. Mijn zangdocent vroeg mij na verloop van tijd waarom ik niet naar het conservatorium ging. Inmiddels ouder en met meer durf heb ik mijn psychologieboeken in de wilgen gehangen en ben ik gaan auditeren. Ik heb heel erg getwijfeld of ik het zou kunnen maar Ik ben heel blij dat ik uiteindelijk de stap heb genomen. Er ging een wereld voor mij open…

 

VIA DE ACHTERDEUR DOOR DE KEUKEN

Mijn moeder heeft heel veel meegemaakt maar is desondanks altijd ontzettend positief en krachtig. Ik kan onwijs met haar lachen ongeacht de situatie. Ze is een enorme inspiratiebron. Ook mijn zus was in mijn jonge jaren ook een voorbeeld voor me. Zij is heel avontuurlijk ingesteld, heeft heel veel gereisd voor haar werk en deed eigenlijk altijd gewoon de dingen die zij bedacht had te willen doen. Naar Amsterdam gaan, weg uit het dorp, haar eigen pad volgen; stoer vond ik dat! Ze nam mij mee naar een concert van Prince, optredens in Paradiso of naar het nachtclubcafé ‘Naar Boven’ in de Reguliersdwarsstraat. Hier hebben we geluisterd naar artiesten als Candy Dulfer en Trijntje Oosterhuis. Ja mijn zus heeft mij in mijn jonge jaren zeker geïnspireerd. We zijn heel close en behalve zussen zijn we eigenlijk ook hele goede vriendinnen van elkaar. We verschillen tien jaren in leeftijd en als opgroeiende kinderen bevonden we ons elk in een hele andere fase van ons leven. Maar naar mate je ouder wordt merk je dat die verschillen steeds kleiner worden. Mijn zus is rustig en ook flexibel in hoe ze met situaties omgaat. Ik heb eigenlijk nog nooit mijn zus omschreven, wat raar, zegt ze verbaasd. Ze is lief, warm, erg gastvrij en super grappig. 

Toen mijn zus haar pad naar Amsterdam bewandelde volgde ik haar daarin. Je doet toch alles wat je grote zus doet, zegt ze lachend. Ik woon er nu ongeveer twaalf jaar en het is echt mijn stad geworden. Als ik bij mijn familie in de wijk ben merk ik dat opeens hele andere dingen belangrijk voor me zijn. In zekere zin verschuiven je prioriteiten in het leven, zegt ze realiserend. In de stad ben ik toch meer bezig met carrière, werk en leuke dingen doen. Als ik echter bij mijn familie ben, dan ben ik ook echt bezig met de familie en het gezinsleven wat erbij hoort. Al mijn neven en nichten om mijn heen met hun kroost doen mij op zo’n moment realiseren dat er ook andere dingen belangrijk zijn in het leven. Ik heb zeker niet de behoefte om er weer te gaan wonen want Amsterdam is waar ik mij thuis voel. Maar toch valt mij dan de warmte, rust en gemoedelijkheid van de wijk als gemeenschap op. Iedereen van wie je houdt woont bij elkaar in de buurt en komt nog steeds net als vroeger via de achterdeur door de keuken bij elkaar langs.

Dat gemeenschapsgevoel wordt in de wijk niet alleen gedragen door het familiegevoel maar ook traditionele instituten zoals de kerk en de stichting hebben hierin hun rol. Deze traditionele structuren lijken nu een beetje weg te vallen en dat is echt een heel groot gemis voor de Molukse gemeenschap. Het zijn onderdelen van ons cultureel erfgoed. Als ik eens in de zoveel tijd terug naar Lunteren ga dan is er een Pesta Kain Merah of wordt er iets anders georganiseerd. Het is er altijd. Moet je je voorstellen als het er niet zou zijn.  Het is ook iets wat ik zelf altijd als vanzelfsprekend beschouw, hoewel het dat niet is. Het zijn toch altijd maar de vrijwilligers die het elke keer weer doen. Ik heb enorm veel bewondering en en nog veel meer waardering voor alle vrijwilligers die zich zo inzetten. Religieus ben ik niet maar toch vind ik het wel heel fijn dat deze gemeenschap er op speciale gelegenheden is. Het is in mijn beleving ook meer dan religie. Het sociale aspect, de saamhorigheid, het is een plek die je samen kan opzoeken en waarin je blijdschap maar ook verdriet kunt delen. Dit is belangrijk voor onze gemeenschap en het bestaan ervan moet dan ook geborgd worden. Ik zie in Lunteren dat de nieuwe generaties dit nu oppakken. Dat is echt mooi om te zien. Mijn nichtjes en neefjes zitten bijvoorbeeld ook in het bestuur. En nu we het erover hebben denk ik echt, maar moet ik zelf niet eens iets gaan doen of zo?!.

 

KLEIN GEEFT KLEUR AAN GROOT

Vier jaar lang heb ik samengewerkt met Jett Rebel. In 2013 ben ik begonnen. Op dat moment begon hij aandacht te krijgen van de radio en in 2014 is hij echt doorgebroken. Hij doet alles zelf. Produceren, schrijven, alles spelen en zingen. Jelte Tuinstra, heeft in Nederland echt zijn plek en publiek gevonden. Hij is niet een artiest die heel veel op de radio gedraaid wordt maar zijn shows daarentegen worden supergoed bezocht. Hij heeft dan ook een hele goede reputatie als live artiest en dat is ook wat hij echt wil om op die manier gewaardeerd te worden. Ik ken hem vanuit de Amsterdamse scene, we kwamen elkaar af en toe tegen tijdens het uitgaan. Mensen vragen wel eens hoe ik dat voor elkaar gekregen heb. Maar daar heb ik geen spannend antwoord op. Hij moest een keer op de radio spelen en belde mij of ik in een achtergrondkoortje wilde zingen. Natuurlijk wilde ik dat! En zo is het gegaan. 

Dat vond ik echt een bijzondere samenwerking, hij is in mijn opinie een unieke artiest in Nederland. Ik heb van hem veel geleerd over bijvoorbeeld hoe een band werkt. Maar ook door nieuwe dingen durven aanpakken. Zo ben ik op een gegeven moment ook toetsen gaan spelen. Ik speelde al wel piano maar niet supergoed ofzo. Maar Jelte vindt dat als je iets kunt je hiermee ook het onderste uit de kan moet halen. Niet bang zijn en gewoon gaan! En toen stond ik opeens op Lowlands toetsen te spelen. Ik wil graag benadrukken dat ik echt geen toetsenist ben maar van Jelte heb ik geleerd dat je met iets kleins kleur kunt geven aan iets groots. Je hoeft niet gelijk moeilijke solo’s te spelen om iets heel vet te maken. Durven en je laten gaan op het podium. Ik heb ook van hem geleerd dat als je ideeën hebt je deze ook kunt realiseren. Uiteindelijk heb ik dus ook met hem een plaat gemaakt. Hij is heel belangrijk geweest voor mijn ontwikkeling als zangeres.

Mijn periode met Jett Rebel was heel speciaal voor mij. Wij hebben samen op de grootse podia in Nederland kunnen spelen. Lowlands, Pinkpop, North Sea Jazz en Paradiso. Stuk voor stuk meisjesdromen die voor mij in vervulling zijn gegaan met als mijlpaal mijn eerste CD Toma! die ik heb uitgebracht. Eigenlijk wel heel grappig dat mijn eerste CD er één is met Molukse liedjes, ik had daar helemaal geen specifiek plan voor. Ik ben altijd wel met eigen muziek bezig geweest, maar het heeft zich nooit doorgezet tot zoiets concreets als Toma!. Het wordt heel goed ontvangen door de Molukse gemeenschap en wat ik voornamelijk terugkrijg van iedereen is dat het hen echt aan vroeger doet denken. Dat was ook mijn doel, ik wilde het graag opnemen zoals ze dat vroeger in de huiskamer zongen. Voor mij is het dus een groot compliment dat zoveel Molukkers in de cd dit gevoel herkennen.

Ik heb nog zoveel meer ideeën liggen. Maar het ontbreekt mij vaak aan het moment om daar concreet iets mee te doen. Ik ben net terug uit Indonesië, mijn CD is uitgebracht en ik ben nu bezig om plannen te maken voor meer optredens. Ik heb een voorstelling gemaakt waarbij ik de liedjes die ik speel aan elkaar praat met mijn eigen verhaal over mijn heimwee als derde generatie Molukse vrouw. Dat gevoel van heimwee die ook je opa’s en oma’s hebben gevoeld. Over het ‘’thuiskomst gevoel’’ wat je ervaart als je op Ambon aankomt terwijl je daar niet geboren bent. Over het hebben van twee plekken die beiden als thuis voelen. Wat eigenlijk heel bijzonder is. Ik denk erover na om hiermee door het hele land te spelen. Tot nu toe heb ik dit slechts een aantal keren kunnen doen maar ik merkte toen direct al dat mensen de verhalen herkennen en meevoelen. Overigens vind ik heel spannend om nieuw materiaal naar buiten te brengen. Bij Toma! had ik daar minder last van omdat de liedjes al bestaan en omdat ze een soort van fundament in mijn leven zijn. En niet alleen bij mij natuurlijk. Dat gevoel van heimwee heeft iedereen bij deze muziek en dat voelt veilig. Eigen geschreven muziek vind ik dan weer een ander verhaal. Dat is heel persoonlijk. Zet mijn neefje thuis bij mijn moeder Toma! op en dan denk ik direct wauw!. Dat is toch wel heel mooi!. Als ik dat gevoel vervolgens vertel aan mijn vriend of zus dan zeggen ze altijd lachend: ja hehe..hoezo moet je daar nu elke keer op deze manier achterkomen? Maar het is een soort van proces waar je de hele tijd doorheen gaat met bijna alle dingen die je doet, ook tijdens een performance als ik ergens een liedje moet zingen. 

Je bent toch altijd wel op zoek naar erkenning. Voor wie je bent en wat je doet. Maar ook dat wat je doet er ook toe doet. In die zin vind ik Toma! dan weer heel fijn. Dit doet er inderdaad toe, we moeten die liedjes koesteren. Het is de reden waarom ik Toma! heb gemaakt. Dit mag niet verloren gaan en dit moest ik vastleggen. Wat ik een hele mooie gedachte vind is dat wij deze liedjes geleerd hebben omdat onze opa’s en oma’s die zongen. Onbewust pik je dit op en eigenlijk gebeurd nu weer exact hetzelfde. Wij zingen mee en het jongste neefje die in de Maxi-Cosi ligt te slapen neemt onbewust alles tot zich. Het is een onderdeel van ons erfgoed en dus ik vind het heel belangrijk dat al deze oude liedjes bewaard blijven. Het maken van de cd is echt uit een soort van urgentie gekomen. Iets in mij zei dat ik dit nu moest doen. Maluku, want hier kom ik vandaan, daar ben ik heel trots op. En we zijn veel meer dan een paar leren hesjes op een motor of een stilstaande trein.

 

ZIEL, ZALIGHEID EN ZANG

Ik denk dat je er goed op voorbereidt moet zijn dat er echt heel veel vanuit jezelf moet komen als je iets in dit vak wilt gaan doen. Het komt je zeker niet aangewaaien. Je moet er op uitgaan en jezelf laten zien en dat kan overal zijn. Een jamsessie, een opleiding, een feestje, een concert van een upcoming artiest, een cd release. Ik ben van mezelf verlegen en bescheiden. Ik had nooit het gevoel dat ik aan het netwerken was maar ik ben er wel altijd op uitgegaan. Je moet zorgen dat je verbinding maakt met mensen die hetzelfde doen als jij. Die eigenlijk potentieel met jou willen samenwerken. Je moet dus in bandjes gaan spelen, ervaring opdoen en zichtbaar worden. Het is een harde wereld en het is keihard werken. Je werkt op onregelmatige uren en qua inkomen brengt het veel onzekerheid met zich mee. Zo zijn er momenten dat je heel veel opdrachten en werk kunt hebben maar ook tijden dat je thuis voor je uit zit te staren. Dat is iets waar je echt mee moet leren omgaan en er vooral niet gestrest van raken als er in je agenda geen boeking te bekennen valt. Daarbij komt ook nog eens dat Nederland natuurlijk een klein land is met veel getalenteerde mensen op het kleine aantal vierkante meters die allemaal hetzelfde willen. De concurrentie is moordend. Veel mensen hebben er daarom ook een baan naast. Kijk bijvoorbeeld naar Jorghino Paunussa die zijn bestaan als artiest combineert met etaleerwerk. Zelf geef ik ernaast privé lessen zang en doceer ik ook Stemvorming en Zang op het Conservatorium. De opleiding waar ik les geef heet Docent Muziek. Hier worden mensen opgeleid als Docent Muziek in het basis onderwijs, middelbaar en voortgezet onderwijs. Dat is heel leuk. Als je een carrière als artiest najaagt moet je er gewoon voor gaan. Ook al betekend het dat je er meerdere banen naast moet hebben. Je weet waarvoor je het doet. Had ik al gezegd dat het een pracht vak is?

Ik heb ook jarenlang in een pop-coverband gezeten, gespeeld op allerlei bedrijfsfeesten en daardoor ook heel veel eelt op de ziel gekweekt. Want ja er zijn ook avonden dat mensen druk kletsend met drie bier in hun handen volledig ongeïnteresseerd een hele avond met de rug naar je toe staan. Dat zijn nou niet de meest inspirerende omgevingen om je ziel en zaligheid in je zang neer te leggen. Of een studentenfeest waar al lallend bier naar je gegooid wordt. Dat getuigt niet van heel veel respect. Maar ook dit is heel goed voor je ontwikkeling. Eelt kweken en jezelf niet al te serieus nemen. Soms moet je echt denken ‘’It pays the bills for now’’ en ik ga er gewoon maar lekker een feestje van maken. Natuurlijk was ik in het begin wel bezig met mijn ad libs maar al snel zag ik in dat niemand anders in de zaal daarmee bezig was. Ja duh, mensen zijn gewoon lekker bier aan het drinken. Je moet daar gewoon anders in staan. Men komt op zo’n moment niet specifiek voor jouw zangkunsten maar voor een leuk feestje. Dat wordt op dat moment dan ook de focus van de band. Wij gaan kost wat het kost het dak eraf spelen en de mensen laten hossen en springen. Of je nou één ad lib meer of minder doet, dat maakt echt niemand wat uit, zegt ze lachend. Gewoon veel doen, ervaring opdoen, alle werk aannemen, veel verschillende dingen doen, aardig en collegiaal zijn. Maar je ook zeker professioneel opstellen. Het is belangrijk dat je spulletjes in orde zijn, je goed voorbereid bent, je afspraken altijd nakomt, daarover communiceert en op tijd bent.

Tegenwoordig heb je niet echt een fysiek podium nodig om jezelf te kunnen laten zien. Ik had eigenlijk best wel twintig jaar later geboren willen zijn zodat het schijnbare gemak waarmee door de jonge generaties nieuwe media worden ingezet ook voor mij een second nature zou zijn. Want al die nieuwe generaties die maar aan het vloggen zijn alsof het niks is, zegt ze verwonderend. Ik ben juist continue bezig met het afstemmen van mijzelf met de buitenwereld. Soms denk ik dat dit samengaat met onze generatie, dat het niet alleen te maken heeft met het feit dat we niet zoals ze nu zijn opgegroeid met al deze media. Het lijkt wel of we een soort van kwaliteitskader hebben waar we alles tegenaan houden. We zoeken hierin afstemming met onze ouders, de tradities, normen en waarden. Terwijl de nieuwe generatie veel opener en vrijer is. Het is bij onze generatie eigenlijk een soort van tweestrijd waarin je continue bezig bent met verantwoording. Ik moet wel mijn aanvliegroutes aanpassen en meer gebruik maken van de mogelijkheden op het gebied van social media. Er zijn zangers op Youtube die erg veel followers hebben door bijvoorbeeld covers te posten Hoewel ik niet ben opgegroeid met nieuwe media zie ik wel degelijk de toegevoegde waarde ervan. Het is een middel om bij je publiek te komen.

 

DE DRIE PUNTJES OP DE I…

WAT IS DE REDEN DAT JIJ JE INZET VOOR BANGSA! ? 

Ik vind het gewoon heel gaaf dat BANGSA! de nieuwe generaties een gezicht geeft. Ik denk dat veel Molukkers het ook leuk vinden om elkaar te zien, elkaar te inspireren en te verrassen. Gewoon onze Molukse trots delen! Ik denk dat het sowieso heel leuk is om te zien wat mensen doen, wat hun drijft en hoe mensen hun leven inrichten en vooral hoe ze met hun dromen bezig zijn. Dansers, acteurs muzikanten noem maar op. Maar ik vind het ook leuk om mensen te zien uit het bedrijfsleven en vakgebieden waar je helemaal niet zoveel van hoort... Tof dat het ook een Molukker is! 

WELKE MOLUKKER ZOU JE GRAAG ONTMOETEN EN WAT ZOU JE HEM OF HAAR VRAGEN ALS JE SLECHTS 1 VRAAG MOCHT STELLEN? 

Nu ik wat ouder ben zou ik graag op een ander manier met mijn opa’s en oma’s willen praten. Heel open zoals nu bijvoorbeeld. Zoals de interviews en portretten op BANGSA! Ook zou ik graag met mijn opa Piet Loppies over muziek willen kletsen. Van hem heb ik die liedjes meegekregen. Mijn opa was een violist en heeft met veel mensen gespeeld zoals oom Rudy de Queljoe van de muziekband Massada. Ik zou best nog wel met hem praten over het muzikantschap en over zijn tijd op Ambon, hoe het daar was. Daar ben ik echt nieuwsgierig naar… 

WAT WIL JE GRAAG DE VOLGENDE GENERATIES MEEGEVEN? 

Djangan Malu Malu!” zou ik zeggen, “Niet verlegen zijn!” 

If you can dream, you can do it! Dat is een uitspraak van Walt Disney. Ga er op af. Doe de dingen die je in je hoofd hebt. Denk er niet te veel over na en probeer de verbinding te zoeken met mensen die je inspireren. Vaak wil je zover mogelijk wegblijven van dingen die je spannend vindt maar spannend kan uiteindelijk ook heel leuk zijn. En het is gewoon heel tof als je iets spannend vindt en er toch op af bent gegaan. Misschien was het resultaat ervan niet wat je had verwacht en misschien geeft het je juist heel veel. Dat weet je nooit van te voren maar het zal je sowieso verder brengen in je ontwikkeling.

Fotografie: Fransjo Leihitu

 

 

deb